nauka

Przegląd leków stosowanych w leczeniu COVID-19

Trwająca obecnie pandemia COVID-19 wywołana przez koronawirusa SARS-CoV-2 stanowi ogromne wyzwanie dla zespołów badawczych w znalezieniu skutecznych leków w walce z nim.

Poznanie genomu wirusa i jego cyklu życiowego wyłoniło potencjale cele terapii lekowej. Obecnie prowadzonych jest ponad 300 badań klinicznych sprawdzających skuteczność różnych leków w walce z COVID-19. Niedawno ukazała się publikacja w Journal of the American Medical Association (JAMA), czasopiśmie wydawanym przez Amerykańskie Towarzystwo Medyczne, w której naukowcy z University of Texas Southwestern Medical Center podsumowali większości dotychczas opublikowanych badań dotyczących leczenia COVID-19. 

Ze względu na podobieństwo koronawirusa SARS-CoV-2 do koronawirusa SARS-CoV wywołującego Ciężki Ostry Zespół Oddechowy (SARS) i koronawirusa MERS-CoV powodującego Bliskowschodni Zespół Niewydolności Oddechowej (MERS), wzięto pod uwagę leki, które stosowano przy leczeniu tych chorób, a które są zatwierdzone w leczeniu innych chorób takich jak malaria, HIV czy grypa. Należą do nich: 

  • Chlorochina i hydroksychlorochina są to leki stosowane w leczeniu malarii i przewlekłych chorób zapalnych takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy reumatoidalne zapalenie stawów.
  • Lopinawir/rytonawir to leki zatwierdzone przez Amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) do leczenia HIV.
  • Rybawiryna jest lekiem stosowanym między innymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C. 
  • Umifenovir (arbidol) – lek przeciwwirusowy, zatwierdzony w Chinach i Rosji do leczenia i profilaktyki grypy.
  • Interferon alfa i beta w połączeniu z rybawiryną i innymi lekami stosowanymi w leczeniu między innymi wirusowego zapalenia wątroby typu C czy przewlekłej białaczki szpikowej.
  • Nitazoksanid – lek przeciwpasożytniczy, wykazujący szerokie działanie przeciwwirusowe.
  • Mesylan kamostatu jest lekiem  zatwierdzonym w Japonii do leczenia zapalenia trzustki.

Leki te zostały przetestowane in vitro i niektóre z nich wykazywały aktywność przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2, a niektóre okazały się nieskuteczne, jak np. interferon czy rybawiryna, której aktywność była ograniczona i wymagała zastosowania wysokich stężeń w celu zahamowania replikacji wirus oraz terapii połączonej z innymi lekami. Zastosowanie wysokich dawek mogło nieść za sobą ryzyko toksyczności hematologicznej i uszkodzenia wątroby.  Do leczenia chorych na COVID-19 zastosowano chlorochinę i hydroksychlorochinę oraz lopinawir/rytonawir. Wstępne wyniki badań okazały się obiecujące, jednak potrzebne jest przeprowadzenie randomizowanych badań klinicznych, cechujących się wysokim stopniem wiarygodności, które dostarczą informacji o skuteczności terapii i jej bezpieczeństwie.

Pod uwagę wzięto również leki, które są skuteczne w hamowaniu aktywności wirusów RNA, takie jak remdesiwir i fawipirawir. Remdesiwir jest lekiem przeciwwirusowym początkowo skonstruowanym do leczenia pacjentów zakażonych wirusem Ebola. Lek ten przetestowano w randomizowanym badaniu z grupą kontrolną podczas epidemii wirusa Ebola w 2019 roku. Według tego badania okazał się mniej skuteczny niż leczenie przeciwciałami monoklonalnymi. Obecnie ten lek jest potencjalnym kandydatem do leczenia COVID-19, ze względu na obiecujące wyniki w badaniach na zwierzętach przeciwko wirusom wywołującym SARS i MERS. Prowadzone są badania kliniczne w celu oceny bezpieczeństwa i działania przeciwwirusowego remdesiwiru u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego lub ciężkim przebiegiem COVID-19. Kolejnym, potencjalnym kandydatem jest fawipirawiru, lek zatwierdzony w Japonii do leczenia grypy. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwwirusowego i oprócz hamowania aktywności wirusów grypy jest skuteczny również wobec wirusa Ebola. Dotychczas przeprowadzone badania wykazały, że lek ten może być skuteczny w walce z COVID-19.

Przy braku sprawdzonej terapii przeciwko SARS-CoV-2 stosuje się leczenie wspomagające z zastosowaniem kortykosteroidów, leków immunosupresyjnych oraz terapii immunoglobulinami. Kortykosteroidy stosuje się w celu zmniejszenia odpowiedzi zapalnej w płucach, która może prowadzić do uszkodzeń płuc oraz zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Jednak ich stosowanie wiąże się z występowaniem skutków ubocznych i ryzykiem wtórnej infekcji. W badaniach obserwacyjnych u pacjentów z SARS i MERS nie stwierdzono związku kortykosteroidów z poprawą przeżycia. Wykazano natomiast związek z opóźnionym usuwaniem wirusa z dróg oddechowy i krwi oraz występowaniem licznych powikłań. Natomiast w jednych badań wykazano zwiększone przeżycie u pacjentów chorych na COVID-19, u których rozwinęła się ARDS. Obecnie WHO nie zaleca ich stosowania, chyba że istnieją ku temu inne wskazania. 

Do leków immunosupresyjnych należą przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko cytokinom zapalnym, a w przypadku COVID-19, przeciwko cytokinie IL-6. U niektórych pacjentów występuje tak zwana burza cytokinowa. Spowodowana jest nadmierną reakcją układu odpornościowego na kontakt z wirusem. Prowadzi do nadprodukcji cytokin, która jest bardzo niebezpieczna i zagrażająca życiu. Jednym z takich leków jest tocilizumab zatwierdzony przez FDA do leczenia między innymi reumatoidalnego zapalenia stawów. Podano go pacjentom z ciężkim przebiegiem COVID-19 i zaobserwowano poprawę ich zdrowia. Jednak aby móc mówić o skuteczności tego leku wymagane jest przeprowadzenie rygorystycznych badań.

Kolejną potencjalną terapią wspomagającą leczenie COVID-19 jest zastosowanie rekonwalescencyjnego osocza bogatego w przeciwciała. Czyli zastosowanie osocza krwi osób, które wyleczyły się z COVID-19. Niedawno opublikowane badania wskazują, że taka terapia może pomóc w walce z infekcją. Prowadzone są dalsze badania potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność rekonwalescencyjnego osocza w walce z COVID-19.

W Polce u dopuszczone do leczenia są lopinawir/rytonawir i chlorochina lub hydroksychlorochina u pacjentów z typowymi objawami zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Natomiast u pacjentów z niewydolnością oddechową i w stanie krytycznym, rekomenduje się stosowanie remdesiwiru, chlorochiny  lub hydroksychlorochiny  i tocilizumabu. Dodatkowo stosuje się leczenie wspomagające obejmujące leczenie objawowe, antybiotykoterapię, tlenoterapię, glikokortykosteroidy w przypadku pogorszenia funkcji oddechowych, wentylację mechaniczną oraz leki o potencjalnym działaniu przeciwwirusowym jak np. fawipirawir.

 

dane aktualne na dzień 24.04.2020

Zespół Polcovid-19

Top